We bezoeken vandaag met onze privéchauffeur een traditioneel Balinees woonerf in Batuan, een dorp ten zuiden van Ubud. Het is geen museum: er woont een familie van meerdere generaties, en terwijl wij rondkijken gaat iedereen gewoon door met het dagelijkse werk. Entree is er niet; je laat een donatie achter. Het verslag van die dag lees je in reisverslag deel 9.

Het erf is rechthoekig en volledig ommuurd met natuursteen, met een bakstenen laag bovenop. Om de paar meter en op de hoeken heeft de muur een kanteel met een puntdakje.

Grappig is dat het muurtje bij deze familie een bonte mix van relikwieën en deurwachters bevat. Zo staat er:

En uiteraard bij allemaal een vers offertje met wierook.

Het ontwerp van een typisch traditioneel Balinees huis

Het Balinese traditionele huis is gebouwd als een wooncomplex. In tegenstelling tot moderne huizen, waar kamers verschillende functies hebben, kent het Balinese huis aparte gebouwen voor elke activiteit. Het is een omgeving waar familieleven centraal staat.

Waarom elk gebouw zijn vaste plek heeft

De indeling van het erf volgt niet het kompas, maar de berg en de zee. De kant van de berg (kaja) geldt als heilig, de kant van de zee (kelod) als werelds. Daarom staat de familietempel in de hoek aan de bergzijde waar ook de zon opkomt, en liggen de poort en de keuken aan de zeezijde.

De gebouwen om te wonen en te slapen staan daartussen, rond de binnenplaats. Hun namen zeggen waar ze staan: bale daja aan de bergzijde, bale delod aan de zeezijde, bale dangin in het oosten en bale dauh in het westen.

In Zuid-Bali, waar ook Batuan ligt, is de bergzijde het noorden. In Noord-Bali is dat het zuiden. Dezelfde ordening kom je tegen in de watertuinen van Tirta Gangga.

Balinese woningen zijn afgestemd op het tropische klimaat en het landschap. Zo hebben veel woningen open ruimtes en natuurlijke ventilatie in de daken.

Ze gebruiken lokale duurzame materialen als steen voor muren en vloeren, bamboe voor dakstructuur en ramen en het lange alang-alanggras als dakbedekking. Het doet mij een beetje denken aan de rieten daken.

Ook in het traditioneel Balinees huis hebben ze achterin op het erf een eigen familietempel, ook wel sanggah genoemd. Hier worden onder andere de voorouders geëerd.

Dit soort traditionele huizen vormen vaak een basis voor hechte families. Deze families vormen op hun beurt weer een hechte gemeenschap, zoals in dorpen als Tenganan, waar een zeer hoge mate van traditionele regelgeving, omgang en respect het dagelijks leven bepaalt. Meer van zulke dorpen vind je in de gids met traditionele dorpen.

Hoe is een traditioneel Balinees huis ingedeeld?

Wat is een aling-aling?

Wat zegt de poort over de familie die er woont?

Waarom heeft een Balinees huis een eigen tempel?

Waar staat de keuken in een traditioneel Balinees huis?

Van welke materialen is een traditioneel Balinees huis gebouwd?