De Jatiluwih Rijstterrassen: Prachtige wuivende halmen in een Unesco werelderfgoed gebied.
De Culturele Landschappen van Jatiluwih werden op 29 juni 2012 ingeschreven als UNESCO Werelderfgoed. Ze vertegenwoordigen een levend erfgoed uit de Tri Hita Karana filosofie.
De Tri Hita Karana Filosofie
- Het regelt de harmonie tussen mensen onderling (Pawongan)
- Het regelt de relatie tussen mens en natuur (Palemahan)
- Het begeleidt spirituele praktijken (Parhyangan)
Het subak systeem
Het subak systeem is een belangrijk onderdeel van deze filosofie. Het omvat de logistiek, structuur en organisatie van boeren, hun rijstvelden en irrigatiesystemen, en voorkomt verstoring van de natuurlijke balans.
Bali telt ruim 1500 subaks, met ieder 20 tot 400 leden. Ze bepalen dan ook het karakter van de 60.000 hectare aan prachtige sawalandschappen op het eiland.
Subak historie
Het subak systeem ontstond ergens in de 9e eeuw, toen Bali nog verdeeld was in verschillende koninkrijken. De samenwerking tussen die koninkrijken was absoluut noodzakelijk, want zonder onderlinge afstemming kon het systeem simpelweg niet functioneren.
In de Jatiluwih regio zijn 7 subaks met een kleine 400 leden, verdeeld over een oppervlakte van ruim 600 hectare. Deze vruchtbare valleien liggen tussen de bergen Batukaru, Sangyang en de Poohen berg.
Dankzij het subak systeem is er een complex netwerk van schilderachtige rijstterrassen. Niet verwonderlijk dus dat de Jatiluwih terrassen nu ook in trek zijn als toeristische bestemming. Ze vormen prachtige vergezichten in de bergachtige gebieden van het eiland.
Net als in veel andere gebieden in de wereld is men ook in Bali, en specifiek hier in Jatiluwih, zoekende naar een balans tussen oude gewoontes en de snelle nieuwe veranderingen van de wereld.
Voornaamste problemen in Jatiluwih.
- Door de snelle groei in economie, populatie en toerisme is er meer kans op ongecontroleerde landconversie. De grond waar nu rijstvelden liggen, brengt meer op als woningen, horeca en/of (openbare) infrastructuur.
- Het waterbeheer is verstoord doordat water steeds vaker wordt omgeleid van het subak systeem naar faciliteiten elders.
- Vergrijzing onder de boeren: door hogere lonen elders gaan jonge volwassenen ander werk zoeken.
- Beheer en bevoegdheid zorgen nogal eens voor spanning tussen lokale, regionale of nationale instanties. Het (gebrek aan) beleid van de één kan leiden tot een controversiële verandering voor het gebied en zijn inwoners.
- Behoud van verschillende rijstsoorten is een uitdaging. De moderne rijstsoorten hebben enkele sterke voordelen voor de boeren. Zo kunnen ze na 3-4 maanden groei al geoogst worden. Ze zijn daarmee 2-3 maanden sneller dan de rijstsoorten die in Jatiluwih gekweekt zijn, zoals de Beras Merah Jatiluwih.
Balans voor de toekomst in Jatiluwih.
Gelukkig legt de status van UNESCO Werelderfgoed een extra beschermende laag om de veranderingen in Jatiluwih. Zo worden nu vaker in overleg beslissingen genomen die leiden tot gebalanceerde voordelen voor elke partij én het behoud van dit prachtige rijstveldengebied.
Hoewel er rijstrassen bestaan die droog geteeld worden, verbouwt men in Bali alleen nat geteelde rijst. De voornaamste functie van het onder water zetten van deze vaak prachtige sawa's is onkruidbestrijding.
Witte rijst (moderne rassen)
Rijst kent wereldwijd vele duizenden soorten. In Bali worden de witte rijstsoorten zoals Ketan putih tegenwoordig het meest verbouwd.
De ruim 60.000 hectare aan Balinese sawa's leveren tussen 350.000 en 400.000 ton aan gepelde rijst per jaar op.
Ook in Jatiluwih zien we de witte rijstsoorten het vaakst terug. Ze leveren meer op en kunnen vaker geoogst worden. Witte rijst is dan ook voedselvoorziening nummeréén in Bali.
- planten: jan–feb
- oogsten: apr–mei
- planten: mei–jun
- oogsten: aug–sep
- planten: *
- oogsten: dec
Vanaf september zie je meer sawa's "rusten" en braak liggen. Afhankelijk van de afspraken binnen de subak kan er nog rijst groeien die zes maanden groeitijd heeft en in december geoogst wordt.
Rode rijst
In Jatiluwih verbouwt men ook de Beras Merah Jatiluwih / Cendana Jatiluwih. Een lokaal erfgoed-ras met een lange, smalle korrel. Ze groeit wat langzamer dan de witte rijst, maar staat bekend om haar geurige aroma en een smaak die doet denken aan peulvruchten.
De kooktijd is o.a. afhankelijk van de hardheid van het water maar kan oplopen tot wel 30 minuten. De Cendana Jatiluwih bevat veel meer gezonde voedingsstoffen dan de witte rijst en is van nature goed bestand tegen ziekten.
Zwarte rijst
In Jatiluwih verbouwt men soms ook de zwarte rijst zoals de Beras Hitam. Deze rijst is vooral bestemd voor specifieke markten, bijvoorbeeld als dessert of als mengsel in witte rijst. Ook wordt ze bij rituelen zoals ceremonies en offers gebruikt.
Zwarte rijst heeft een nootachtige smaak; de textuur is iets korreliger en minder plakkerig dan gewone witte rijst. Ze is gezond, want ze bevat veel antioxidanten.
Elke rijstboer plant de rijst op een tijdstip dat de subak bepaalt. De beste tijd om Jatiluwih te bezoeken is vlak voor de oogsttijd, als de halmen geel zijn. Of tijdens de groeiperiode van de rijsthalmen, die dan nog een verse groene kleur hebben.
In de tussenliggende maanden zie je de sawa's vaker braak liggen.
|
maand
|
kleur
|
|
|---|---|---|
| april | ||
| mei | ||
| augustus | ||
| september | ||
| December | Soms enkele velden met volgroeide rode (6 maanden cyclus) rijst. | |
Fietsen door de rijstterrassen in Jatiluwih.
In Jatiluwih zijn paden aangelegd, waarop alleen voetgangers en fietsers welkom zijn . Met de fiets of de e-bike kun je een ronde van wel 15 km maken door het gebied.
Met de benenwagen is ook goed te doen; voordeeltje is dat je wat makkelijker over de wandelpaadjes tussen de velden komt.
Bekende vakantie- en reisaanbieders.
Bali inclusief accommodatie & vlucht:
Rondreis vakantie aanbieders naar Bali:
Double Six Luxury hotel
Luxueus design hotel direct aan het strand van het bruisende Seminyak. Dakterras met gezellige zitjes en geweldig uitzicht. Aardige bediening met een brede lach en een uitstekend restaurant. De stijl van dit hotel is uniek en spreekt ons erg aan. De frisse designelementen wisselen gracieus af met het chique ontwerp.
Padma Resort Ubud
Het prachtig gesitueerde Padma Resort ligt even ten noorden van Ubud. Met een mooi uitzicht over een groene vallei. Het personeel geeft je hier een dankbaar en blij gevoel! 🙏
Nusa Dua Beach Hotel & Spa
We zaten hier de laatse dagen van onze reis en hebben genoten van alle luxe! Prachtig ruim opgezet beach resort met tuinen om heerlijk in te struinen. Het mediterraans restaurant Tamarind is volledig gemaakt van Bamboe! Ook is er te reserveren voor een tafeltje bij de concertdiners! 🎶🍴
Actief in Bali
Bali is ideaal om een dagtrip te maken vanuit je accommodatie, het heeft een oppervlakte van 5.760 km², is 144 km lang en 78 km breed. Vanuit Ubud, dat centraal in Bali ligt, rij je in:
- 2 uur naar de noordpunt.
- 3:30 uur naar het westen.
- 3:00 naar het oosten.
- 1:30 uur zuiden.
-
Dag pas voor de Waterbom Bali. Tickets met heen en weer transfer vanaf €61,- met Viator.
-
Wildwater expeditie met lunch op de Telaga rivier. Tickets vanaf € 17 p.p. met Getyourguide.
-
Bezoek de topattracties van oost Bali: Ujung waterpaleis, de Hemelpoort van Lempuyang tempel, en de water tuinen van Tirta Gangga. Privétour via Vanaf €57,- bij Viator.
-
Maak een tour naar de prachtige rotskust van Nusa Penida, in het zuiden van Bali.
-
Aapjes kijken in het Ubud Monkey Forest. Tickets vanaf € 14 p.p. met Getyourguide.
-
Bekijk de mooiste watervallen van Bali.
Ga je je accommodatie in het bruisende Kuta of relaxte Sanur boeken? Dan kan je ook vanaf hier deze dagtrips maken. Of kijk bij vervoer met privé chauffeurom je eigen plan te trekken.
Alles wat je moet weten voor een reis naar Bali.
Praktische zaken in Indonesië en Bali.
-
In Bali is het nu uur (UMT + 8). Tijdens zomertijd +6 uur en wintertijd +7 uur.
-
Kraanwater kan je beter niet drinken. Koop een flesje water.
-
Niks vergeten? Check het met de inpaklijst en checklist.
-
Alarmnummers Bali:
Politie 110Ambulance 118Brandweer 113Redding 111 -
Waarde van en andere geldzaken in Bali.
-
Regel de Indonesische Visa on Arrival én de Balinese Bali tourist Levy online. Dan loop na de paspoort controle gelijk door naar je koffers.
Meer praktische informatie over Bali zoals bijvoorbeeld over: E-sim, sim kaart of wifi, inentingen en stekkers.